Przez kilka miesięcy młodzi uczestnicy projektu pracowali nad własnymi filmami o dezinformacji, mediach i odpowiedzialności za obraz. Zobacz efekty ich pracy i materiały edukacyjne przygotowane wokół filmów.
Cztery autorskie filmy stworzone przez uczestników projektu „Kamera obywatelska. Młodzi kontra dezinformacja”. Każdy z nich opowiada o współczesnych mediach, informacji i odpowiedzialności za obraz z innej perspektywy.
HUK
Usłyszeli huk. Resztę dopowiedzieli sami.
Jak wiele potrafimy dopowiedzieć, gdy znamy tylko fragment historii? „HUK” to krótka, przewrotna opowieść o informacji, która zaczyna żyć własnym życiem. Film zachęca, by zatrzymać się na moment i zapytać: co naprawdę wiem, a co jedynie zakładam?
Po seansie warto porozmawiać:
W którym momencie przypuszczenie zaczyna brzmieć jak fakt?
Dlaczego chętnie przekazujemy dalej informacje, których nie sprawdziliśmy?
Co mogliby zrobić bohaterowie, aby zweryfikować swoje przekonania?
OBOK
Można być blisko i niczego nie zauważyć.
Ważne przed seansem: film porusza temat samobójczej śmierci, kryzysu psychicznego, żałoby i poważnej choroby. Zawiera również wulgaryzmy. W przypadku prezentacji szkolnej uczniowie powinni mieć możliwość rezygnacji z udziału.
Czy fizyczna bliskość oznacza, że naprawdę widzimy drugiego człowieka? „OBOK” to przejmujący film o komunikacji, milczeniu i znaczeniach, które nadajemy cudzym słowom. Materiał przeznaczony do uważnego seansu i bezpiecznie poprowadzonej rozmowy.
Po seansie warto porozmawiać:
Jaka jest różnica między słuchaniem a dawaniem szybkich rad?
Jak własne przekonania wpływają na sposób interpretowania cudzego milczenia?
Jak film wykorzystuje ciszę, pauzy i retrospekcje?
Jeżeli Ty lub ktoś z Twojego otoczenia potrzebuje pomocy:
116 111 — telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, całodobowo
800 70 2222 — Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym, całodobowo
112 — w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia
SONDA
Jak nie dać się nabrać w internecie? Zapytaliśmy ludzi.
Komu ufamy w internecie i co sprawia, że informacja wydaje nam się prawdziwa? Bohaterowie sondy dzielą się własnymi doświadczeniami i sposobami rozpoznawania podejrzanych treści. Ich odpowiedzi są początkiem rozmowy — nie gotowym zestawem nieomylnych reguł.
Po seansie warto porozmawiać:
Które rady rozmówców opisują konkretną metodę sprawdzania informacji?
Czy błędy językowe dowodzą, że materiał jest fałszywy? Czy profesjonalny wygląd dowodzi prawdy?
Które twierdzenia padające w filmie także wymagałyby sprawdzenia?
Ćwiczenie: SITO S — Stop: nie udostępniaj pod wpływem emocji. I — Identyfikuj: sprawdź autora, datę, miejsce i cel publikacji. T — Trop źródła: znajdź materiał pierwotny oraz pełny kontekst. O — Oddziel i oceń: odróżnij fakt od opinii i poszukaj niezależnego potwierdzenia.
PROPAGANDA
Jak łatwo uwierzyć w coś, co brzmi wystarczająco przekonująco?
Czy świadomość istnienia propagandy chroni nas przed manipulacją? Uliczna sonda konfrontuje deklarowaną nieufność wobec mediów z reakcją na sugestywnie przedstawione twierdzenie. Film zachęca do zadawania pytań, przyznawania „nie wiem” i szukania dowodów zamiast odpowiedzi opartych na samym wrażeniu.
Ważne: prowokacyjne twierdzenie dotyczące zdrowia, które pojawia się w filmie, nie zostaje poparte źródłem ani dowodem. Należy analizować je jako przykład mechanizmu dezinformacji, a nie jako poradę medyczną.
Po seansie warto porozmawiać:
Czym różnią się opinia, twierdzenie faktyczne, źródło i dowód?
Dlaczego zdanie brzmiące „naukowo” może wydawać się wiarygodne?
Czy odpowiedź „nie wiem” może świadczyć o odpowiedzialności?
Jak sposób zadania pytania i montaż wpływają na odbiór wypowiedzi?
OD POMYSŁU DO PREMIERY
Cztery filmy powstawały etapami — od pierwszych rozmów i pracy nad scenariuszami, przez przygotowania produkcyjne i zdjęcia, aż po montaż oraz finałowy pokaz. Zobacz kulisy pracy uczestników projektu.
Filmy mogą być wykorzystywane na lekcjach języka polskiego, wiedzy o społeczeństwie, etyki, edukacji medialnej, godzinach wychowawczych oraz zajęciach poświęconych zdrowiu psychicznemu.
Prosty schemat lekcji
Przed seansem: zapisz pytanie przewodnie i ustal zasady bezpiecznej rozmowy.
Podczas filmu: oddzielaj obserwacje od interpretacji — co rzeczywiście widzę i słyszę, a co dopowiadam?
Po seansie: porównaj spostrzeżenia, wskaż twierdzenia wymagające weryfikacji i nazwij zastosowane środki filmowe.
Ćwiczenie: wybierz jedną informację i sprawdź jej autora, źródło pierwotne, datę, kontekst oraz niezależne potwierdzenie.
Podsumowanie: odpowiedz, co może zrobić odpowiedzialny odbiorca przed uwierzeniem lub udostępnieniem treści.
Kluczowe pojęcia
dezinformacja, propaganda, plotka, opinia, fakt, dowód, źródło pierwotne, fact-checking, clickbait, framing, manipulacja emocjonalna, algorytm, bot, montaż, perspektywa i kontekst.
Wskazówka dla nauczyciela: najpierw pytaj „co dokładnie widzimy i słyszymy?”, dopiero później „co to może znaczyć?”. Nie oceniaj bohaterów ani uczestników sond. Analizuj wypowiedzi, źródła, emocje i wpływ formy filmowej.
„Kamera obywatelska. Młodzi kontra dezinformacja” to projekt Krakowskiej Szkoły Filmowej, w ramach którego młodzi uczestnicy samodzielnie wybierali tematy, formy i sposoby opowiadania o współczesnych mediach, informacji i odpowiedzialności za obraz.
Projekt sfinansowano ze środków Fundacji ORLEN w ramach programu „Moc odpowiedzialności”.
Weekendowy kurs fotografii analogowej w Krakowie. Praca z aparatem na film, pomiar światła, ekspozycja i samodzielne wywołanie filmu w koreksie. Mała grupa, max 8... Read More
W trakcie intensywnego kursu przedstawimy podstawy konstrukcji filmu, dzięki którym będziesz mógł nauczyć się dokonywania właściwych wyborów w zakresie planu, punktów widzenia i ustawienia kamery. Kolejne... Read More
